Η μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε το Σαββατοκύριακο (4-5/7) στη βορειοδυτική Θεσσαλονίκη, στην περιοχή του Ωραιοκάστρου και ευρύτερα, δεν κατέστρεψε μόνο δασικές και αγροτικές εκτάσεις, πράγμα από μόνο του τραγικό. Η φωτιά επεκτάθηκε σε οικιστικές περιοχές, σε εγκατάσταση ανακύκλωσης (άλλη μία που παραδίδεται στις φλόγες τα τελευταία χρόνια) και σε μονάδα επεξεργασίας λιπαντικών, με αποτέλεσμα την έκλυση ιδιαίτερα επικίνδυνων ρύπων και τη δημιουργία τοξικού νέφους που κάλυψε μεγάλο μέρος του πολεοδομικού συγκροτήματος.
Η καύση αυτού του μίγματος υλικών απελευθέρωσε ουσίες όπως διοξίνες, φουράνια, βαρέα μέταλλα, πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, πτητικές οργανικές ενώσεις και αιωρούμενα μικροσωματίδια. Πρόκειται για ρύπους που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές άμεσες επιπτώσεις στο αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα, ιδιαίτερα σε παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα, ενώ αρκετοί από αυτούς συνδέονται και με μακροχρόνιους κινδύνους για την υγεία.
Οι ευθύνες δεν σταματούν στην κατάσβεση
Το περιστατικό ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τις διαχρονικές ευθύνες της Πολιτείας και των αρμόδιων φορέων. Η συνύπαρξη δασικών εκτάσεων, κατοικιών, αγροτικών χρήσεων και βιομηχανικών εγκαταστάσεων δημιουργεί συνθήκες υψηλού κινδύνου, τις οποίες η απουσία ουσιαστικού μητροπολιτικού χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού αφήνει ανεξέλεγκτες.
Εξίσου προβληματική είναι η διαχείριση τέτοιων περιστατικών μετά την εκδήλωσή τους. Η αποστολή ενός γενικού μηνύματος μέσω του 112 δεν αρκεί όταν υπάρχουν διαθέσιμα επιστημονικά εργαλεία που μπορούν, με βάση τα μετεωρολογικά δεδομένα, να προβλέψουν τη διασπορά του τοξικού νέφους και να επιτρέψουν την έγκαιρη και στοχευμένη ενημέρωση των κατοίκων των περιοχών που κινδυνεύουν περισσότερο.
Η προστασία της υγείας είναι πολιτική επιλογή
Η κλιματική κρίση καθιστά ολοένα συχνότερα τα ακραία φαινόμενα. Το ερώτημα είναι αν οι πόλεις μας θα συνεχίσουν να παραμένουν απροστάτευτες απέναντι σε προβλέψιμους κινδύνους ή αν θα αποκτήσουν τον σχεδιασμό -χωροταξικό, περιβαλλοντικό και πολιτικής προστασίας- που απαιτείται για την προστασία της ζωής και της δημόσιας υγείας.
Η Θεσσαλονίκη χρειάζεται πρόληψη, επιστημονικό σχεδιασμό, διαφάνεια και πολιτικές που θα βάζουν πάνω από τα ιδιωτικά συμφέροντα την ασφάλεια των κατοίκων και το φυσικό περιβάλλον. Αυτές οι επιλογές δεν θα προκύψουν χωρίς κοινωνική διεκδίκηση για ουσιαστικές αλλαγές. Η Πόλη Ανάποδα θα εξακολουθήσει να πιέζει για αυτές τόσο εντός όσο και εκτός του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η Πόλη Ανάποδα